De oorlog in het Midden-Oosten doet de gasprijzen stijgen en de eerste energiemaatschappijen trekken vaste contracten in. In de IJmond groeit de onzekerheid, met name bij huishoudens met een kleine beurs. “Daar gaan we weer.”
Vier jaar geleden zette de situatie in Oekraïne de energiemarkt op zijn kop. Nu jaagt de onrust in Iran de beursprijzen omhoog. De directe gevolgen zijn lokaal al merkbaar: de mogelijkheid om de energieprijs voor drie jaar vast te zetten, is bij meerdere maatschappijen stilletjes offline gehaald. Voor veel inwoners is dit een déjà vu. Net nu de financiële ademruimte na een periode van hoge inflatie wat leek terug te keren, dreigt de energierekening opnieuw een constante zorg te worden.
De rek is eruit
De afgelopen jaren hebben veel inwoners al maatregelen genomen, zoals de verwarming lager zetten en korter douchen. Voor mensen met een krap budget was dat simpelweg de enige manier om de rekeningen te betalen. Veel huishoudens in de regio hebben inmiddels de grens van wat ze kunnen bezuinigen bereikt. De makkelijke besparingen zijn gedaan en grote investeringen in verduurzaming zijn zonder eigen middelen onhaalbaar.
“Daar gaan we weer”
IJmuidenaar Yvonne van Vliet ervaart de ontwikkelingen als een herhaling van zetten. “Nou, daar gaan we weer,” was haar eerste gedachte. Ze wijst erop dat de gevolgen verder reiken dan de eigen portemonnee: “Straks moet de gaskraan in Groningen weer open en dan zijn de mensen daar weer de dupe.”
Na jaren van inflatie is er bij haar geen buffer meer om een nieuwe stijging van de vaste lasten op te vangen. “Alles werd al duurder, van de boodschappen tot de zorgverzekering. Als er nu nog wat bijkomt, dan is dat een probleem. Er is geen extra geld.”
Dat energiemaatschappijen hun meerjarige contracten intrekken, zorgt voor extra spanning. Van Vliet heeft de dans voorlopig ontsprongen. “Wij hebben toevallig pasgeleden het energiecontract één jaar kunnen verlengen. Dat was een soort van mazzel,” vertelt ze.
Voor haar zijn de tarieven de komende twaalf maanden veiliggesteld. Maar de vraag is wat er daarna gebeurt. Hoe lang de onrust op het wereldtoneel daadwerkelijk gaat duren, laat zich in de praktijk lastig voorspellen. Dat roept de vraag op wat die aanhoudende onduidelijkheid met de gasprijzen doet tegen de tijd dat haar contract weer afloopt.
Wachten op Den Haag
In 2022 werd de politiek overvallen door de prijsstijgingen en kostte het optuigen van de energietoeslag maanden. De roep om duidelijkheid en sneller handelen is dan ook groot. Van Vliet: “In 2022 moesten we heel lang wachten op een toeslag. Ik hoop dat ze deze situatie echt sneller overzien. Gewoon open blijven communiceren, want je wordt hier echt heel onzeker van.”
In een reactie laat de gemeente Velsen weten dat de zorgen over stijgende energielasten hen al langere tijd bereiken. De gemeente ziet dat inwoners moeite hebben met betalen, wat leidt tot betalingsachterstanden en het risico op bredere schuldenproblematiek. Een kant-en-klaar lokaal plan voor een nieuwe energietoeslag ligt er echter nog niet. De woordvoering geeft aan de landelijke ontwikkelingen nauwlettend te volgen en te handelen zodra er vanuit Den Haag duidelijkheid komt over een eventuele toeslag.
Geen lokaal noodfonds
Een lokaal noodfonds voor acute energiearmoede is er momenteel niet en het landelijke Tijdelijk Noodfonds Energie uit 2025 is gesloten. In plaats van directe financiële injecties, richt de gemeente zich op actieve begeleiding en verduurzaming. Inwoners met betalingsachterstanden worden actief benaderd voor hulp bij betalingsregelingen of budgethulp. Daarnaast verwijst de gemeente naar het bestaande vangnet, zoals de inzet van energiecoaches voor kleine besparingen in huis en de NIP-subsidie voor grotere verduurzamingsstappen zoals spouwmuurisolatie.
Lees ook: