In de nieuwste aflevering van Kunst in Kennemerland wordt ingezoomd op een bijzonder en zeldzaam object: een bril uit de 17e eeuw. Waar wij tegenwoordig gemakkelijk naar de opticien gaan en beschikken over geavanceerde meetapparatuur, ging dat in de 16e en 17e eeuw heel anders.
Het getoonde exemplaar is een zogenoemd knijpbrilletje, gemaakt van messingdraad, daterend uit de periode tussen 1580 en 1650. Dit type bril had geen pootjes, maar bestond uit twee lenzen die je met de hand of neus op hun plek klemde. Brillenhandelaren reisden in die tijd stad en land af met koffers vol exemplaren in verschillende sterktes. Op markten konden klanten simpelweg passen tot ze er een vonden die hun zicht verbeterde. Een simpele maar doeltreffende methode, zonder oogmetingen of ingewikkelde apparatuur.
Bijzonder is dat dit soort brilletjes ook op schilderijen uit die tijd voorkomt. Rembrandt schilderde ze bijvoorbeeld in zijn serie over de vijf zintuigen: in één werk houdt een figuur het brilletje vast, en in een ander draagt iemand het daadwerkelijk op de neus. Dit laat zien dat brillen niet alleen voor de elite waren weggelegd, maar ook beschikbaar waren voor de middenstand en ambachtslieden.
Het brillendoosje dat bij dit exemplaar hoort, draagt de letters I, T, K, A en L vermoedelijk de initialen van de oorspronkelijke eigenaar. Hoe het object eeuwen later in het museum terechtkwam? Via kunsthandel, waarna het een plek kreeg in de collectie en nu kan worden ingezet bij tentoonstellingen.
Opmerkelijk genoeg functioneert de bril nog steeds. Wie hem boven een boek houdt, ziet direct de vergroting. Daarmee heeft dit knijpbrilletje al ruim 400 jaar standgehouden. De vraag blijft of de brillen die wij tegenwoordig dragen, over vier eeuwen ook nog in gebruik zouden kunnen zijn.
Met dit object laat Kunst in Kennemerland zien hoe iets alledaags als een bril een bijzondere blik biedt op de geschiedenis en het dagelijks leven in de 17e eeuw.