“Of ik tijdens de Vrijheidsmaaltijd op 5 mei in de Grote Kerk van Beverwijk iets wil zeggen?”
Dat vroeg Rika Louwe van Humanitas IJmond mij onlangs. Humanitas organiseert samen met de Protestantse Kerk, de Mensenkerk en de Stichting 4 mei Beverwijk een Vrijheidsmaaltijd, opgediend door televisiepersoonlijkheid Janny van der Heijden. Dat doet ze op meerdere plekken in het land voor het Nationaal Comité 4 en 5 mei.
Betrokken jongeren
Bij het nadenken over wat ik dan moet gaan zeggen in de Grote Kerk, kwam als eerste in mij op dat we in mijn jonge jaren, van 1980 tot 1987, zeven keer een 5 mei festival hebben georganiseerd in de voorloper van het Kennemer Theater, de Nieuwe Slof.
We deden dat als politiek zeer betrokken jongeren in Beverwijk. Het concept was steeds hetzelfde: een decor op het hoofdpodium met ‘Vier Vijf Mei’, ontworpen door kunstenaar Jan Deckwitz, popmuziek, de Beverwijkse Teken Club, stands van maatschappelijke organisaties, kleinkunst, vrouwenstraatorkest, cabaret, films en schminken voor kinderen.
Het is ons gelukt om de nu nog steeds bestaande bands als De Nits en Frank Boeijen te contracteren voor rond de 2000 gulden. Entree was toen 5 gulden. Het stond altijd wel in het teken van de waanzinnige apartheidspolitiek in Zuid-Afrika en de strijd daartegen. Het was voor ons niet alleen een feestdag, maar 5 mei was vooral een dag tegen fascisme en racisme.
Gevlucht uit Syrië
Ik moest ook denken aan Hala Alshimali. Zij vluchtte als 28-jarige in 2022 het verschrikkelijke Syrië uit om in Nederland asiel aan te vragen. Na in veel asielzoekerscentra te zijn verbleven, is het haar gelukt om als statushouder verder te gaan.
Via de organisatie Takecarebnb, die vluchtelingen met gastgezinnen matcht, kwamen wij in aanraking met Hala. Ze heeft vier maanden bij ons gewoond op onze riante zolderkamer. Ze is afgestudeerd architect en probeert haar leven hier op te bouwen. Nu vanuit Amsterdam. En zij komt nog steeds graag in Beverwijk! Ze had voor het eerst bij ons het gevoel haar leven te kunnen leven. Alles en iedereen verlaten die je liefhebt. Het is zwaar en toch moest ze het doen. Een bevrijding!
Groen staal
Ook moest ik denken aan de staking van de FNV en andere vakbonden in midden 2020 voor een betere toekomst voor hun staalfabriek. Ze gingen na 28 jaar weer staken voor een groene toekomst. 24 dagen staken duurde dat om de directie in Nederland en India zo ver te krijgen hen een stap te laten maken in een groen bestaan.
Het Groen Staal-plan met Direct Reduced Iron en elektrische ovens staat nog steeds fier overeind in het plan en in politiek Den Haag. Als in september 2026 de Tweede Kamer het besluit neemt om de staalfabriek in haar vergroening te steunen, dan zal dat voor de staalarbeiders en de gemeenten in de IJmond als een voorlopige bevrijding voelen.
Roel Berghuis
voormalig vakbondsbestuurder voor de FNV bij de Nederlandse Spoorwegen en Tata Steel.
Niet alleen in de Grote Kerk in Beverwijk vindt een Vrijheidsmaaltijd plaats, op veel meer plekken in de IJmond. Kijk hier naar de locaties.