Ze vallen me deze week wat extra op. Je ziet ze overal in het dorp. In de auto, op de bakfiets, bij de spar, bij het enige stoplicht van het dorp waar ze kinderen nog half slapend naar school slepen. Naar de handbal, tas in één hand, kind in de andere, gehaast want we zijn bijna te laat voor de training op het Doolhof. Ze houden ze in de gaten bij de skatebaan, plakken een pleister na een val. Smeren ze in op het strand, ook als het eigenlijk nog te koud is. Ze kennen elke kuil, elke scheve stoeptegel, iedere riskante oversteekplaats.
De moeders van wijk aan Zee.
It takes a village to raise a child
En moeders hier kunnen iets wat niet overal kan: ze kunnen hun kinderen loslaten. Waarom, omdat het dorp ze opvangt. Omdat iedereen elkaar hier ziet. Omdat er altijd wel iemand is die even oplet, een kind terugstuurt, een waarschuwing roept. Hier groeien kinderen niet alleen op in een gezin, maar in een gemeenschap. It takes a village to raise a child en Wijk aan Zee is daar een prachtig voorbeeld van.
Ik heb het zelf gezien. Onze dochter, die na een periode van groot ongemak weer begon op te bloeien. Niet door één grote ingreep, maar door dat stille, dagelijkse opletten van de moeders bij school. Een knikje. Een arm. Een “kom maar hier”. Dat soort dingen. Dat wat je niet kunt plannen, maar wat hier gewoon gebeurt.
Het dorp is trots op zijn kinderen
En natuurlijk de onderwijzers van de Vrijheit. Die de kinderen niet alleen in de klas zien, maar ook op het strand, bij de Spar, op de fiets, in de duinen. Die precies weten wie er even niet lekker zit, wie er groeit, wie er struikelt. Omdat zij het hele plaatje zien. Omdat zij onderdeel zijn van hetzelfde dorp dat die kinderen grootbrengt.
En het dorp is trots op zijn kinderen. Op de kinderen die iets voordragen bij de herdenking op 4 mei. Kinderen die actie voeren. Die bandjes vormen, en naar grote hoogtes gejuicht worden. Die hun stem laten horen, hoe klein of groot ook. Het dorp ziet dat. Het dorp draagt dat.
En dan komt zomaar Neeltje Snijder in mijn gedachten.
De opletvrouw van Wijk aan Zee. Iedere dag stond ze daar, zomer na zomer, met haar voeten in het zand, onderjurk opgerold onder haar werkkleding en haar ogen op de zee. Ze hield mensen in de gaten zonder dat ze het doorhadden. Een stap naar voren, een hand als het moest, verder niks. Geen praatjes. Geen gedoe. Gewoon zorgen. Neeltje, badvrouw sinds 1876.
Alsof er iets van Neeltje door het dorp waait
En hoe langer ik erover nadenk, hoe meer ik het zie: de moeders hier lijken op haar. Dat stille opletten. Dat vasthouden zonder te knijpen. Dat loslaten zonder weg te kijken. Dat doen ze hier eigenlijk bijna allemaal. Alsof er nog steeds iets van Neeltje door het dorp waait. Een soort oude, zachte kracht die zegt: ik let wel op, ga jij maar.
Dus ja, deze week vallen ze me extra op; de moeders van Wijk aan Zee. Moeders van nu, van vroeger. Vrouwen zoals Neeltje, die laten zien hoe liefde eruitziet als je het niet mooier maakt dan het is.
En nu staat ze daar. In steen. Niet hoog op een sokkel, niet glimmend of glad, maar zoals ze was: stevig, eerlijk, zonder franje. In weer en wind, alsof ze nog steeds iets bewaakt. Door ‘Sjanneke van Willem’ uit het steen naar voren gehaald, alsof ze alleen maar hoefde te worden vrijgemaakt.
En als je binnenkort langs het beeld van Neeltje loopt: wrijf even je hand over dat koude steen. Niet om geluk af te dwingen. Niet omdat het moet. Maar omdat het voelt alsof je even langsgaat bij iemand die al generaties lang oplet. En misschien heel misschien, omdat er iets van haar geest in dat beeld zit. Dat zachte, stille opletten. Dat “ik let wel op, ga jij maar”.
Want sommige moeders blijven, ook als ze er niet meer zijn.
Ik ben Fons Deen (63). Al vijftien jaar woon ik in Wijk aan Zee, waar ik volop geniet van het dorpsleven en geboeid ben door de tegenstellingen die het hier zo bijzonder maken. Als muziekliefhebber, volkstuinhouder, bakfiets-DJ en vrijwilliger sta ik graag midden in de gemeenschap, altijd in voor een praatje of een helpende hand. Sinds kort ben ik ook gaan schrijven: korte, levendige stukjes waarin ik mijn blik op het leven deel warm, scherp en met een glimlach. 