De bouw van veertig sociale huurwoningen aan het Blekersveld in Santpoort Zuid is onverwacht stilgelegd na een handhavingsverzoek over mogelijke natuurschade door stikstof. Opvallend is dat het project juist was voorbereid om uitstoot te beperken, met onder meer elektrisch heien. Toch wist een klager via de stikstofregels de werkzaamheden voorlopig stop te zetten.
De ironie is groot: terwijl de elektrische heistelling noodgedwongen is afgevoerd, lossen ronkende dieselvrachtwagens pal naast het terrein ongestoord hun lading bij de supermarkt.
Het Woningbedrijf ging ervan uit dat alle seinen voor de bouw op groen stonden. Om vaart te maken en het verwachte juridische getouwtrek te beperken, zette de gemeente Velsen voor dit project de Crisis- en herstelwet in. Die wet zorgt ervoor dat de aanvragen voor maatschappelijke bouwprojecten sneller worden behandeld en afgehandeld. Bezwaarmakers moeten direct met hun argumenten op tafel komen, waardoor tijdrekken een stuk lastiger wordt.
Juridische route via handhavingsverzoek omzeilt vergunning
Toch blijkt die versnelling in de praktijk kwetsbaar. De Crisiswet dekt de omgevingsvergunning, maar timmert juridische omwegen niet volledig dicht. Dit is wat er gebeurde via de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord. Er werd een formeel handhavingsverzoek ingediend vanwege de stikstofregels.
Volgens de wet kan zo’n verzoek niet anoniem gedaan worden, omdat een melding alleen mag komen van een directe ‘belanghebbende’. Vaak gaat het hierbij om formele (buurt)stichtingen of lokale organisaties.
Dit incident in Santpoort-Zuid staat niet op zichzelf. Onderzoeksbureau Circusvis concludeerde eerder al dat de realisatie van sociale huurwoningen vaak stagneert wanneer deze in de buurt van bestaande, duurdere woningen worden gebouwd.
Omwonenden en procedures vertragen sociale woningbouw vaker
Buurtbewoners met kennis en middelen weten de weg in ingewikkelde bouwregels goed te vinden. Blekersduin is hier een uitstekend voorbeeld van. Bewoners van de al opgeleverde koopwoningen maakten jaren geleden bezwaar tegen de komst van de sociale huur. Hun zorgen gingen over de hoogte van het complex, toenemende parkeerdruk en het verdwijnen van groen.
Het bouwplan werd daarop iets aangepast en de gemeente wees de overige bezwaren af. Een jaar later kon de bouw eindelijk van start gaan. Nu de eerste palen de grond in gaan, volgt er alsnog een formele stop via een stikstofmelding.
Het laat zien hoe een afgerond bezwaartraject naadloos kan overgaan in een nieuwe juridische procedure.
Waarschuwingen vooraf en maandenlange vertraging
Uit de reacties van de betrokken instanties blijkt dat de verrassing bij het Woningbedrijf over de bouwstop genuanceerd ligt. Zowel de gemeente Velsen als de Omgevingsdienst (OD NHN) geven aan dat de corporatie vooraf is gewezen op het ontbreken van de juiste natuurpapieren. Sinds de invoering van de Omgevingswet in 2024 zijn de vergunningen voor de bouw en de natuur gescheiden trajecten. De bouwer is zelf verantwoordelijk voor die laatste. De OD NHN stelt zelfs dat er voorafgaand aan de werkzaamheden een gesprek is geweest, waarbij letterlijk is geadviseerd om nog niet te beginnen. Ook het argument van het elektrisch heien is volgens de toezichthouder geen vrijbrief: wetgeving verbiedt het om een project in delen ‘op te knippen’ voor de berekening. De uitstoot van het totale bouwproject telt.
Woningbedrijf Velsen wijst op haar beurt naar de veranderende wetgeving. De vergunning werd in 2021 nog onder de oude wetgeving aangevraagd. Volgens de corporatie zorgde daarnaast een uitspraak van de Raad van State eind 2024, waardoor het zogenoemde ‘salderen’ van stikstof verviel, voor onduidelijkheid over de regels.
Welke organisatie het handhavingsverzoek precies heeft ingediend, maken de instanties niet bekend. Wel is helder dat de rekening van de bestuurlijke onduidelijkheid hoog uitvalt. De corporatie heeft inmiddels al het materieel en de arbeidskrachten van de locatie weggehaald. Alleen het opnieuw mobiliseren van de bouwplaats neemt straks al meerdere maanden in beslag. Als de Omgevingsdienst formeel oordeelt dat er een volledig nieuwe natuurvergunning moet komen, ligt de bouw van de sociale huurwoningen in het ergste geval zomaar nog een half jaar stil.