Tenzij je de afgelopen week onder een steen hebt gelegen, kan het je niet zijn ontgaan: Forum voor Democratie liet de Velsense grondvesten schudden. Hoewel er bij verkiezingen altijd winnaars en verliezers zijn, was de sfeer in de zaal anders dan wanneer een traditionele partij acht zetels had binnengehaald. Vanaf de eerste tussentijdse uitslagen heerste er een gelatenheid. Gezichten stonden op standje ‘gebeurt dit echt?’ met een vleugje hoop dat het tij nog zou keren.
Het tij keerde niet. De prognoses waren vooraf helder; de partij zou groeien, misschien naar vijf zetels. Maar acht? Dat had vrijwel niemand zien aankomen.
De verklaringen volgden snel. Veel media wijzen naar de effectieve sociale mediacampagne. Vooral TikTok zou de reden zijn. Nu zitten daar inderdaad veel jongeren, maar vooralsnog mag je pas stemmen vanaf je achttiende. Als we de landelijke cijfers mogen geloven, is meer dan de helft van de stemmers vijftig jaar of ouder. De enige ‘TikTak’ die die doelgroep echt kent, is het kleuterprogramma met het klokje en de schaapjes uit de jaren tachtig.
De vinger op de zere plek leggen
We kunnen de uitslag wegzetten als het resultaat van een slimme online campagne, maar het wordt tijd dat we de vinger op de zere plek leggen. Er is namelijk meer aan de hand dan het binnenhalen van jonge stemmers via een app.
Wie over Facebook scrolt, ziet de onvrede over onze gemeente bijna van het scherm druipen. Er wordt vaak gesproken over een ‘zwijgende meerderheid’ die zich in het politieke midden bevindt, maar vorige week woensdag bleef het akelig stil in dat midden. We moeten de realiteit onder ogen zien: die groep zwijgt niet alleen, ze voelt zich niet meer gehoord. Er moet daadwerkelijk iets gebeuren om Velsenaren het gevoel te geven dat ze er nog toe doen.
Natuurlijk klinkt nu vaak het sussende argument: “Ja, maar de overgrote meerderheid heeft níét op ze gestemd.” Dat is een makkelijke manier om weg te kijken. Met acht van de vijfendertig Velsense zetels heeft namelijk ruim één op de vijf kiezers wél dat vakje rood gekleurd. Als bij één op de vijf huizen in jouw straat de verwarming is uitgevallen, haal je ook niet je schouders op met de mededeling dat tachtig procent er gelukkig wel warmpjes bij zit. Dan weet je dat er in de basis iets mis is met de wijk.
Het is trekken aan de noodrem
Een stem op een partij die de boel opschudt, is in veel gevallen geen blinde goedkeuring van een heel partijprogramma. Het is het trekken aan de noodrem. Tot hier en niet verder. Het is het ultieme signaal van een groep inwoners die het gevoel heeft dat de deuren van het gemeentehuis voor hen gesloten blijven, terwijl de rode loper voor anderen wordt uitgerold.
We zijn tegenwoordig zo gefixeerd op het corrigeren van anderen dat we niet meer kijken naar wat er inhoudelijk wordt gezegd. We vallen over een ‘d’ waar een ’t’ moet staan, of we vragen ons hardop af of iemand groep drie wel heeft afgemaakt omdat er woorden verkeerd zijn geschreven. We corrigeren de vorm, maar negeren de noodkreet.
Tussen de regels door gaan lezen
Het wordt tijd dat we tussen de regels door gaan lezen. Want wanneer iemand roept: “Sluit alle AZC’s!”, hoor ik eigenlijk: “Ik wacht al zo lang op WMO-ondersteuning en de wachtlijsten zijn eindeloos, terwijl ik zie dat er voor anderen wel direct plek is.” En de kreet: “Die buitenlanders krijgen alles!” is vaak de vertaling van: “Ik verzand in de zorgkosten en kan zelfs met alle toeslagen mijn eigen risico niet meer betalen.”
Zijn mensen echt boos om een foto van een bord eten die een asielzoeker vanaf de boot in Velsen-Noord online had gepost? Of zijn ze boos omdat ze zelf elke dag moeten kiezen tussen een gezonde maaltijd of het betalen van de energierekening?
Het is makkelijk om met de vinger naar een partij te wijzen, of naar de mensen die erop stemmen. Maar daarmee lossen we de komende vier jaar niets op. We kunnen van een inwoner die de eindjes niet aan elkaar kan knopen niet verwachten dat hij zich moeiteloos inleeft in de situatie van een vluchteling; dat is een vorm van empathie die bijna onmogelijk is als je eigen fundament wankelt en je toekomst onzeker is.
Laten we stoppen met het verbeteren van de spelling en beginnen met het begrijpen van de boodschap. Pas als we echt luisteren naar de pijn achter de schreeuw, kunnen we beginnen met helpen.
Jennifer Halewijn is redacteur van IJmond360 en van Raadsplein TV. Vanuit die hoedanigheid volgt ze de Velsense politiek.
Lees ook: